چاپ کتاب زنجیره تأمین پایدار(اسفند ۹۴)

چاپ کتاب زنجیره تأمین پایدار(اسفند ۹۴)

انتشارات نگاه دانش

نویسندگان: احمدرضا قاسمی، محمدعلی رعیت پیشه، جواد عزیزی

پیشگفتار کتاب

پیش از آنکه دودکش‌های عظیم عصر صنعت با حجم ابرهای متـراکم و انبوه سیاه متولد شوند، آسمان آبی بود، یخ‌های قطب شـمال و جنـوب ثابت‌قدم و استوار بر سر جای خود ایستاده بودنـد. امـا مـشکلات بـسیار دیگری گریبان گیر انسان‌ها بود و از این همه پیشرفت و تسهیلات زندگی خبری نبود. امروزه، مراکز و کارخانه‌های عظیم صـنعتی بـا فعالیت‌ها و محصولات خود در کنار خدمت به جوامع، با اشاعه آلـودگی آب، آلـودگی صدا، آلودگی هوا، آلودگی و تخریب خاک و پخش ضـایعات و مـواد زائـد ادامه حیات را برای انسان با مشکل همراه کرده‌اند. آیا جامعه بشری می‌تواند این الگوی نامتوازن و ناپایدار توسعه را به الگویی متوازن و توسعه پایدار (توسعه‌ای که خود باعث نابودی خود نباشد) تبدیل کند، و دوبـاره رنگ آبی را به آسمان بالای سرخود برگرداند؟ آیا جامعه بـشری امـروز، می‌تواند همچنان که از محصولات و کالاهـای متنـوع صـنعتی بهـره‌منـد می‌شود، از انقراض تنوع زیستی و منابع طبیعی جلوگیری کند؟

سال‌هاست که دانشمندان محیط‌زیست و بوم شناسان، افزایش فعالیت‌های اقتصادی را عامل مهم تخلیه و نابودی منابع طبیعی معرفی کرده‌اند و نشان داده‌اند که با افزایش فعالیت‌های اقتصادی، پایداری و انعطاف‌پذیری اکو‌سیستم‌ها در معرض خطر جدی قرارگرفته است. بنابراین فعالیت‌های اقتصادی و به تبع آن، رشد و توسعه اقتصادی به‌وسیله‌ی ظرفیت محیط‌زیست طبیعی محدود می‌شود. این وضعیت را در کاهش توان محیطی برای جواب‌گویی به نیازهای انسان باید جستجو نمود که این امر خود ناشی از بهره‌برداری بیش ‌از حد محیط می‌باشد. با توجه به افزایش میزان فعالیت‌های اقتصادی بشر در محیط‌زیست طبیعی و کاهش توان محیط به برآورده ساختن این نیازها و در واقع محدود بودن توان پاسخگویی محیط‌زیست برای تأمین خواسته‌های رو به تزاید بشر، مفهوم توسعه پایدار وارد ادبیات توسعه می‌شود. این مفهوم اولاً ضرورت بازنگری در تمام مفاهیم و روش‌های پیشین توسعه را مطرح ساخته است و ثانیاً، نشان می‌دهد که تأمین توسعه پایدار، به همکاری تمام ملل جهان در چارچوب نهادهای ملی و بین‌المللی نیاز دارد.

در کشورهای جهان سوم، مفهوم توسعه‌ی پایدار به‌طور فعال باید فقر، بیکاری و کم‌کاری را از بین ببرد؛ ازاین‌رو وظیفه‌ی توسعه‌ی پایدار در این کشورها، فراتر از مفهوم آن در کشورهای توسعه‌یافته است. هدف از ایجاد چنین توسعه‌ای را می‌توان این‌گونه بیان کرد: ایجاد محیطی که در آن همه‌ی مردم ظرفیت‌ها و توانایی‌های خود را بسط دهند و نیز بتوانند فرصت‌هایی را برای نسل کنونی و آینده ایجاد کنند. لذا به خاطر انباشت تجارب بشر برای رسیدن به آینده‌ای بهتر توسعه پایدار در عصر کنونی توسط سه معیار اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی سنجیده می‌شود.

به فراخور توجه به توسعه پایدار، سازمان‌ها نیز به این امر در زنجیره‌های تأمین توجه کردند. امروزه شرکت­ها با بهره­گیری از مزیت­های رقابتی شرکای راهبردی و تأمین­کنندگان و توزیع­کنندگان سعی در کسب مزیت رقابتی در سطح صنعت، ملی و بین­المللی را دارند. در واقع سیر تاریخی زنجیره تأمین که در ابتدا بر توجه صرف بر مباحث اقتصادی دنبال می‌شد، رفته‌رفته به خاطر دغدغه‌های زیست‌محیطی در کنار مسائل اجتماعی منجر به شکل‌گیری زنجیره تأمین پایدار منجر شد. در واقع زنجیره تأمین پایدار فرزند توسعه پایدار و زنجیره تأمین می‌باشد. که از منافع آن هم سازمان، هم محیط‌زیست و هم اجتماع منتفع می‌شود.

با توجه به اهمیت زنجیره تأمین پایدار، این کتاب قصد دارد تا برای آشنایی هرچه بیشتر مدیران، کارشناسان، دانشجویان و هر گروهی که به‌نوعی به مسائل پایداری توجه می‌کنند، بتواند تأثیرگذار باشد. این کتاب با توجه به سه بعد اصلی زنجیره تأمین پایدار که مباحث اقتصادی، محیطی و اجتماعی است شکل‌گرفته است. لذا فصول شش‌گانه این کتاب به شرح زیر است.

فصل اول کتاب برای آشنایی هرچه بیشتر خوانند با مفهوم زنجیره تأمین به تعاریف و خواستگاه این مفهوم پرداخته می‌شود. مؤلفان معتقدند که بعد کلاسیک زنجیره تأمین همان بعد اقتصادی است که مسائل انسانی و محیطی را کمتر موردتوجه قرار داده است.

در فصل دوم به تعریف مفهوم توسعه پایدار پرداخته می‌شود و از آنجا که این مفهوم خود در کنار زنجیره تأمین منجر به شکل‌گیری زنجیره تأمین پایدار شده است. با تعاریف و مفاهیم و نظریه‌های مرتبط با این موضوع پرداخته می‌شود.

فصل سوم کتاب مربوط به مباحث زیست‌محیطی است. در واقع این فصل بیشتر به مباحث زنجیره تأمین سبز پرداخته­است. در واقع دغدغه‌های زیست‌محیطی سازمان‌ها در بحث زنجیره تأمین سبزه نمود پیدا می‌کند.

فصل چهارم نیز مسائل اجتماعی را مورد بررسی قرار می‌دهد. موضوعی اساسی که از بعد اجتماعی موردتوجه سازمان‌هاست بحث مسئولیت اجتماعی است. از این رو در این فصل نیز خواننده را با این موضوع، سیر تکاملی آن، و… آشنا می­شود.

فصل پنجم کتاب که عصاره اصلی کتاب است به بحث زنجیره تأمین پایدار اختصاص دارد. در واقع فصول قبل پیش­درآمدی برای ورود به این فصل است.

فصل ششم کتاب به موردکاوی در حوزه‌های زنجیره تأمین پایدار پرداخته­است. در واقع آنچه که تجارب شرکت‌ها و مؤسسات موفق داخلی و خارجی در باب مشتقات(اجتماعی، زیست‌محیطی) و همچنین زنجیره تأمین پایدار حاصل‌شده است را مورد بررسی قرار داده­است.