اولویت‌بندی راهبردهای های تخصیص منابع آب با رویکرد تصمیم گیری چندمعیاره

اولویت‌بندی راهبردهای های تخصیص منابع آب با رویکرد تصمیم گیری چندمعیاره

چکیده

یکی از معضلات مبتلابه کشورهای جهان چگونگی اولویت‌بندی راهبردهای تخصیص منابع آب آن‌هاست. این پدیده به‌نوعی در حوضه‌ی آبریز استان قم (دریاچه نمک، حوض سلطان و…) نیز به چشم می‌خورد. ازاین‌رو تجدیدنظر در خصوص اولویت‌بندی راهبردهای تخصیص منابع آب را در این حوضه‌ی آبریز گریزناپذیر نموده است. ازاین‌رو بایستی مدیریت یکپارچه‌ی منابع آب سرلوحه‌ی تصمیم‌گیری مدیران باشد. در این پژوهش به‌منظور به‌کارگیری فن‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره در مدیریت یکپارچه‌ی منابع آب در حوضه‌ی آبریز استان قم در گام نخست ۸ معیار اثرات زیست‌محیطی، رضایت اجتماعی، افزایش ایمنی، مطابقت با طرح‌های در حال اجرا، انعطاف‌پذیری و تطبیق‌پذیری، سطح اطمینان تأمین آب و نسبت سود به هزینه تعیین گردید. سپس پرسشنامه‌هایی بین مدیران و کارشناسان طرح توزیع گردید. وزن معیارها با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی AHP تهیه گردید. برای رتبه‌بندی گزینه‌های مختلف، از روش SAWو TOPSIS و نرم‌افزار PROMETHEEاستفاده گردید و در خاتمه گزینه‌های برتر انتخاب گردیدند. با ترکیب حالت‌های مختلف از گزینه‌ها، ۵ سناریو تعریف گردید و رتبه‌بندی سناریوها با استفاده از روش‌های وزن دهی ساده و شباهت به حل ایده آل انجام شد و سپس با استفاده از استراتژی‌های اولویت‌بندی سناریو (روش میانگین رتبه‌ها، روش بردا و روش کاپلند) درنهایت بهترین سناریو، سناریوی ۵ انتخاب شد که شامل گزینه‌های زیر بود:

M) حمایت‌های مالی و فنی از مؤسسات و مراکز تحقیقاتی مرتبط با مصرف و توزیع آب

N) تأمین آب موردنیاز با اولویت مصارف شرب، محیط‌ زیست و بخش‌های صنعت و کشاورزی و بهره‌برداری مطلوب از آب‌های سطحی و تقویت ذخایر آب‌های زیرزمینی با اولویت آبخوان‌هایی با بیلان منفی

همچنین در این پژوهش برای رتبه‌بندی گزینه‌ها و طرح‌ها از نرم‌افزار PROMETHEEاستفاده‌شده است که با استفاده از این نرم‌افزار نیز لیست جدیدی از رتبه‌بندی‌ها برای طرح‌های منابع آب به‌دست‌آمده است. در آخر هم نمودارهای تحلیل حساسیت بر اساس تغییر وزن معیارها و اثر آن‌ها در رتبه‌بندی طرح‌ها در نرم‌افزار PROMETHEE ارائه‌شده است.